Tagarchief: Schoolplein

Buiten leren; een verfrissende ervaring

Maar er kan best onderwijs aan te pas komen!

Vorige maand heb ik een aantal ideeën en mogelijkheden laten zien waarin spelenderwijs geleerd wordt met als inleidende titel: ‘Er komt (nog) geen onderwijs aan te pas!‘ Maar natuurlijk kun je het onderwijs ook nog veel explicieter buiten laten plaatsvinden. Je kunt natuurlijk in de klas vanaf plaatjes en foto’s best een leuke biologieles over nuttige en schadelijke dieren verzorgen. Maar wat is er leuker dan de worm (nuttig) en de slak (schadelijk (?)) rechtstreeks in je schooltuintje aan te treffen en te bespreken? En er zijn nog legio andere mogelijkheden om het schoolplein veel explicieter dan nu wellicht het geval is te betrekken bij je onderwijs.

Mocht u mijn vorige nieuwsbrieven gemist hebben en ze alsnog graag willen ontvangen dan kan dat natuurlijk. Vul het contactformulier op de Pleynplan website in en ik stuur ze u graag toe.


“Ontdek je plekje” en “Hoe groeit dat nou?”

Ooit gedacht aan een rekenles in combinatie met het werken in een schooltuintje? Wat te denken van de volgende interessante probleemstelling: als ik in september een kilo boontjes wil om met de klas samen te gaan verorberen, wanneer moet ik ze dan gaan zaaien? Hoe veel plantjes heb ik nodig om een kilo boontjes te kweken? Hoe groot worden de plantjes en dus hoeveel ruimte hebben ze nodig om te groeien? En het leukste is dan dat de oplossing van de stelling in de loop van de tijd letterlijk uit de grond komt.

Frisse lucht is heel goed voor de concentratie!

Variërend van een voorleesuurtje tot een verwerkingles die alleen of in groepjes aan tafel moet gebeuren, kun je de buitenruimte bij goed weer prima gebruiken als extra leslokaal! De kinderen zullen je er dankbaar voor zijn. Lekker even uit dat bedompte lokaal!

Bewegingsles gewoon op het schoolplein?

Een bewegingsles kan natuurlijk best bestaan uit een potje voetbal of hockey in de gymzaal. Maar wat is er mooier dan een heerlijke apenkooi op het eigen (groene) schoolplein? Als het plein daar goed en slim op ingericht is, is dat heel goed mogelijk. Je hoeft dan op dat moment ook niet met de hele groep op de fiets naar die sporthal of dat zaaltje in de buurt, dat scheelt tijd, moeite en verkeersrisico.

Over buitenspel en leerprestatie

Vervoersbedrijf 'Bladgroen & Co'Er is de afgelopen jaren inmiddels het nodige onderzoek gedaan naar de invloed van buitenspel op de leerprestaties van kinderen. Al in 1996 verscheen ‘Buitenspel in het Zonnetje’, een onderzoekspublicatie in opdracht van het Christelijk Pedagogisch Studiecentrum waarin aandacht werd besteed aan de ontwikkelingswaarde van buitenspel voor jonge kinderen. En in 2007 verscheen van het onderzoeksbureau Alterra van de Universiteit Wageningen de publicatie ‘Spelen in het groen’, een veldonderzoek over de effecten van spelen in het groen op speelgedrag, concentratie en stemming van kinderen.

Ik zal hier geen uitgebreid betoog of samenvatting geven van allerlei wetenschappelijke rapporten die in de loop der jaren verschenen zijn over spelen en leren in allerlei combinaties, maar ik constateer wel dat er de laatste tijd gelukkig veel meer aandacht is voor de rol van spel in de opvoeding en ontwikkeling van onze kinderen. Ik kan het dan ook niet laten om in dit artikeltje een paar van die relaties voor het voetlicht te brengen; gewoon om de geest een beetje te scherpen.

Drie keer invloed van buiten op binnen

  1. Buitenspel, motorische ontwikkeling en samenwerken : samen een hut bouwen van allerlei takken en ander natuurlijk restmateriaal zet kinderen aan tot creativiteit, uitproberen, samen dingen uitzoeken, meten, puzzelen, aan elkaar knopen en heel betrokken met iets bezig zijn. Al deze kwaliteiten helpen kinderen om ook theoretische vaardigheden als rekenen, taal, schrijven, lezen beter en sneller te ontwikkelen.
  2. Buitenspel, observatie en begeleiding in de klas: kinderen komen in een uitdagende meer natuurlijke omgeving eerder  tot spel, spel dat bij hen past omdat ze daar zelf voor kunnen kiezen. Er zijn in zo’n omgeving minder conflictsituaties. Hierdoor ontstaat voor leerkrachten de mogelijkheid en tijd om in plaats van bezig te zijn met oplossen van conflicten het speelgedrag van kinderen te observeren. Observaties die ze kunnen helpen kinderen in de klas anders en beter te begeleiden omdat ze beter kunnen aansluiten bij het natuurlijke gedrag van kinderen.
  3. Buitenspel, frisse lucht en ontspanning: in de klas moet ‘gepresteerd’ worden. In de klas wil ook nogal eens een bedompte sfeer hangen. Buiten heerst de frisse lucht en kunnen kinderen even helemaal ontspannen. Hierdoor komt er weer zuurstof in het kinderlijf en ruimte in het kinderhoofd om zich in de klas beter te concentreren en tot betere leerprestaties te komen.

Gezond schoolplein

Wilt u ook een gezond schoolplein?

Dit voorjaar start het initiatief ‘gezonde schoolpleinen’. De PO Raad, de VO Raad en de MBO Raad maken zich samen met de partners in deze Jantje Beton, IVN en RIVM hard voor het realiseren van 70 gezonde schoolpleinen in de komende 2 jaren. De eerste 22 scholen starten op zeer korte termijn al met de realisatie van het plein. Vanaf half maart kan iedere school via een open inschrijving op de website gezondeschool.nl (http://www.gezondeschool.info/) te kennen geven dat ze graag mee willen doen en daar ondersteuning bij krijgen. Op die website staat precies hoe dat in zijn werk gaat en aan welke criteria je als school moet (willen) voldoen om te kunnen deelnemen. Op bijgaand vignet staan de criteria samengevat.


Pleynplan doet mee!

En Pleynplan zou Pleynplan niet zijn als wij hier geen rol in zouden willen spelen. Ik denk dat wij inmiddels via onze nieuwsbrieven en website aardig duidelijk maken waar we voor staan. En een goed lezer zal al snel constateren dat de uitgangspunten die gehanteerd worden voor gezonde schoolpleinen via dit project op veel punten (vrijwel) overeen komen met die van Pleynplan. Daarom heb ik contact gezocht met Jantje Beton, één van de partners in dit initiatief om te bezien hoe we hier tot samenwerking kunnen komen. Nog deze week gaan wij met elkaar in gesprek.


Wetenswaardigheden

Er zijn verschillende websites waar u meer informatie over dit initiatief kunt vinden. Behalve op op de al genoemde website Gezondeschool.nl waar u zich dus ook kunt inschrijven, kunt u ook terecht bij Jantje Beton en op de website van het IVN voor meer informatie

Groen moet, groen doet goed

2014 is nauwelijks begonnen of de eerste artikelen over vergroening van schoolpleinen verschijnen alweer in de dagbladen. Trouw besteedde op 6 januari bijvoorbeeld aandacht aan de prijsuitreiking van Vogelbescherming Nederland aan de 5 meest vogelvriendelijk ingerichte schoolpleinen. Een wedstrijd waaraan 108 basisscholen hadden deelgenomen. Dit gaat dan al gauw over de educatieve waarde van groen, maar er zijn meer redenen waarom u bij de inrichting van het schoolplein structureel (meer) aandacht zou moeten besteden aan groen op het plein van uw school.


Drie rollen van groen op het schoolplein

Misschien kan ik wel 15 of 20 manieren vinden waarop groen een rol speelt op de plek waar kinderen spelen en leren. Maar voor het overzicht en hopelijk voor uw inzicht denk ik dat ik ze het beste kan groeperen en onderbrengen in 3 hoofdrollen:

  1. Rust en creativiteit: rust en ontspanning laden de batterij weer op, maar leiden ook tot de (mentale) ruimte waarin de creativiteit kan opbloeien.
  2. Gebiedsindeling, vormgeving en bescherming: met behulp van groen kunnen verschillende gebruiksgebieden worden gecreëerd en aangegeven, het geeft sfeer aan de vormgeving en je kunt er beschutte plekken mee creëren.
  3. Opvoeding en educatie: hoe groeit de natuur om ons heen, waar komt onze voeding vandaan, maar ook hoe ga je om met elkaar en onze omgeving zijn aspecten die hier o.a. aan de orde zijn.

Rust en creativiteit

Even niets anders dan het groene gras. Vergeet de wereld om je heen, onderzoek wat zich om je heen bevindt; rust, ontdek en ga met frisse energie de worsteling met het leven weer aan! Kan ik een beter voorbeeld laten zien van wat groen met de omgeving en met kinderen doet in termen van rust en creativiteit? Heeft uw schoolplein al zo’n centrum voor de ontwikkeling van oplossingsgericht denken?

Gebiedsindeling, vormgeving en bescherming

Wat een paar adequaat geplaatste bomen en hagen kunnen doen in een ruimte. De hagen begeleiden de ‘gracht’ die tevens als aan en afvoerroute van het plein dienst doet. Door de binnenste haag als ‘wand met kantelen’ te snoeien ontstaat een kasteelmuur die de binnenplaats omzoomt met beschutte plekken om te hangen, te kletsen of te observeren. De bomen markeren de uitkijktorens bij de ophaalbrug die leidt naar ‘het bos’of ‘het veld’ waar diverse speeltoestellen staan. Verkeer en diverse speelmogelijkheden worden zo mooi van elkaar gescheiden. Er wordt een intieme sfeer gecreëerd.

Opvoeding en educatie

Hoe werk je samen, wat groeit waar en waarom, wat kun je eten en wat niet, waar dienen al die beestjes toe, hoe maak je samen plezier? Legio vraagstukken die met behulp van een moestuintje of bloementuintje automatisch aan de orde komen en positief bijdragen aan opvoedings- en educatievraagstukken. Op een andere (en nog natuurlijkere manier) kun je motorische ontwikkeling en samenwerking een boost geven op het schoolplein. Bijvoorbeeld zoals hiernaast door een plek te creëren waar kinderen naar hartenlust mogen graven, bouwen, experimenteren. Wat je hier allemaal niet van leert!

Meer weten?

Dat kan natuurlijk altijd. Als u een momentje de tijd neemt om het contactformulier in te vullen, dan neem ik op korte termijn de tijd om een afspraak te maken.

Zo veel te doen!

Een schoolplein is zoveel meer dan een uitlaatklep. In het kader van mijn opleiding heb ik enkele jaren geleden eens onderzocht welke activiteiten er allemaal plaats (kunnen) vinden. Greet Caminada en Yvonne Leenders gaan in hun onderzoekspublicatie ‘Buitenspel in het Zonnetje’ ook in op de activiteiten op het schoolplein. Zij doen dat vooral vanuit het perspectief van de begeleiding van de kinderen bij hun ontwikkeling. Mijn onderzoek richtte zich met name op de ruimtelijke indeling. Wat is er nodig om leerkrachten en kinderen van de best mogelijke ondersteuning bij hun onderwijs en opvoedingstaak te voorzien.


Gebruik en inrichting van het plein

Ik noem het maar gebiedsdimensies; plekken op het speelplein waar een bepaald type spel gespeeld kan worden of een bepaalde activiteit kan plaatsvinden. Om alle speltypes een plekje te geven heb je 6 gebiedsdimensies nodig:

  1. Open ruimte: voor balspel, tik en vangspel, rennen, rijden en springen
  2. Een klim en klautergebied: voor klimmen, klauteren, glijden, hangen, schommelen
  3. Natuurlijk gebied: om hutten te bouwen, te experimenteren, te verstoppen en te verschuilen, bloemen te plukken en op het gras te liggen, om beestjes te vangen en te bestuderen
  4. Rustgebied: om te praten, te eten, te rusten, te fantaseren, maar ook om overzicht te houden
  5. Een gebied met zand en water: om muurtjes te bouwen, te graven, taartjes te bakken en met zand en water te spelen
  6. En een verkeersgebied: voor verkeersspel, voor het rijdend materiëel, maar ook voor de algehele logistiek van en op het plein (zie hiervoor ook mijn vorige nieuwsbrief)

En voor al die dimensies geldt voor extra spelplezier en ruimtebeleving dat er reliëf in het schoolplein verwerkt dient te worden.

Heel vaak zullen verschillende gebiedsdimensies fysiek samengevoegd kunnen of zelfs moeten worden. Maar als u bij de inrichting van uw schoolplein bewust rekening houdt met de bovengenoemde indeling zult u zien dat opvoeding, onderwijs en spel het best tot hun recht komen. En als uw nieuwsgierigheid gewekt is en u graag meer te weten wilt komen kom ik daar heel graag een keer met u over praten en brainstormen. Vult u gewoon even het contactformulier in en dan neem ik zo spoedig mogelijk contact op voor een afspraak.