Ruimte

Hebt u daar ooit wel eens over nagedacht? Afgelopen vrijdag was het onderwerp van de opleiding Stadse Landschappen waar ik momenteel richting examen aan het werken ben ‘Ruimte’. Dus werd ik even met de neus op de ruimtelijke feiten gedrukt ofwel ja ik heb zeer onlangs nog over het fenomeen ruimte nagedacht. En sindsdien blijft de navolgende opmerking constant door mijn hoofd spoken:

Ruimte, het is er altijd en het is overal. Wat wij doen in ons beroep is die ruimte zichtbaar maken en die ruimte laten spreken.

Nog niet eens zo lang geleden (1904-1991) leefde architect en Benedictijner monnik Dom Hans van der Laan. Hij heeft de architectuurstijl die we inmiddels De Bossche School zijn gaan noemen tot leven gewekt en ontwikkeld. Ik ga u niet met allerlei technische details vermoeien, maar de volgende uitspraak komt van hem en getuigt mijns inziens van een bijzonder scherp inzicht in zowel de menselijke geest als in de ons omringende ruimte zoals wij hem vorm geven:

De ruimte van de natuur heeft drie aspecten, waar wij geen raad mee weten. Ze is onbegrensd, ze is zonder vorm en ze is onmetelijk. De architectuur is niets anders dan hetgeen aan die ruimte toegevoegd moet worden om ze bewoonbaar, zichtbaar en meetbaar te maken. Bewoonbaar, dat wil zeggen begrensd met het oog op ons lichaam, zichtbaar met het oog op onze zintuigen en meetbaar met het oog op ons verstand.” En wat voor de architectuur geldt, geldt onverminderd ook voor onze buitenruimte en dus voor de tuin en landschapsarchitectuur.

Ik heb geprobeerd me een beeld te vormen van wat hij eigenlijk zegt. Hij zegt namelijk dat de ruimte die wij ervaren, waar wij een bepaalde betekenis aan kunnen geven, horizontaal georiënteerd is. De natuurlijke (oneindige) ruimte is verticaal georiënteerd. Ik ben maar eens naar buiten gelopen en in de tuin gaan staan. Als ik omhoog kijk begin ik me na verloop van tijd erg klein te voelen. Er is daarboven inderdaad oneindig veel ruimte. Kijk ik echter om me heen dan zie ik hier een haag en daar een boom en kan ik de ruimte overzien. Ineens ervaar ik de ruimte als veilig en overzichtelijk. De ruimte wordt zichtbaar in porties die ik kan bevatten. Dat is dus (tuin)architectuur. Bijgaande tekening is natuurlijk een plaatje van likmevessie, gestolen van onze docent en nog slecht nagetekend ook. En toch geeft het heel interessant de kern weer van waar ik het over heb. Zelfs in het plaatje ervaar je de oneindigheid naar boven toe en de begrenzing als je de blik van het figuurtje rechtuit volgt. Misschien dat bijgaande foto nog eens illustreert wat ik bedoel. Ik wens u allen veel plezier met het ontdekken en exploreren van uw ruimte in het komend jaar.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.