Over spelend leren en lerend spelen

Er komt (nog) geen les of onderwijs aan te pas!

Oefenen voor later; spel is onze belangrijkste vorm van leren en ons ontwikkelen ten behoeve van onze maatschappelijke redzaamheid! Zoals dat voor veel jonge (zoog)dieren geldt, geldt dat zeker ook voor de mens. Kijk naar de welpen van bijvoorbeeld vossen, wolven of leeuwen. Spelenderwijs leren ze hoe ze zich later zelfstandig kunnen redden. Onderstaande foto’s en bijschriften zijn afgelopen maand ook verschenen in mijn nieuwsbrief voor scholen; voorbeelden hoe een schoolplein kan bijdragen om een kind zich op diverse fronten spelend te ontwikkelen.

Mocht u mijn nieuwsbrieven gemist hebben en ze toch graag willen ontvangen dan kan dat natuurlijk. Vul het contactformulier op de Pleynplan website in en ik stuur ze u graag toe.


Spelen is de hoogste vorm van onderzoek!

 

Wat kinderen niet allemaal opsteken als ze simpelweg de mogelijkheid hebben afgevallen herfstbladeren van de bomen te verzamelen, te transporteren, op te ruimen, noem maar op!

Ontwikkelen van sociale vaardigheden, samenwerken en overleg.

 

Als je allemaal tegelijk door die smalle buis wilt gaat dat natuurlijk niet! Spannend is het wel, dus wie eerst? En hoe voorkom ik dat ik mijn hoofd stoot? Pas ik er wel doorheen? “Hé daar aan de andere kant, HOOR JE MIJ!?”

 Coördinatie (grove en fijne motoriek)

Tsja, wat is spannender; Een standaard kunststof of metalen klimrek op rubber tegels of zoals hier, gewoon een paar stevige touwen strategisch in de bomen gehangen met wat knopen en ringen. En dit laatste is ook nog beter voor zowel je fijne als je grove motoriek, want zo wiebelig als de pest!

Effe chille! Rust en herstel

Dat kan natuurlijk op een plastic of betonnen bank op een dito schoolplein, maar waarom zou het zo niet kunnen? Ziet u de jongedames van groep 7 en 8 hier al ergens lekker ouwebeppen? Lijkt mij een heerlijk plekje.

“Ontdek je plekje” en “Hoe groeit dat nou?”

En hier hoeft echt niet een prachtig volwassen oogst uit te rollen om boeiend en leerzaam te zijn. Ook is het helemaal niet altijd van belang of er groente of andere gewassen geteeld worden. Wat leert een kind al van het wieden van het ‘verkeerde’ plantje? Hoe leer je de juiste plantjes herkennen? Doen we het samen of frot ik lekker in mijn eentje?

Kijk en geniet!

Van de foto’s, van de ideeën en doe er iets mee zou ik zeggen. Kunt u daar wellicht wat hulp bij gebruiken? Neem gerust contact op. Onlangs heb ik de werkgroep schoolplein van een school in Arnhem nog een heerlijk inspirerende middag bezorgd met een leuke presentatie en een ‘simpele’ wandeling over hun schoolplein. Zij gaan op pad naar een nieuw groen schoolplein en ik ga ze op dat pad begeleiden. Misschien ook iets voor u?

Over speeltoestellen op het schoolplein

Speeltoestellen; de juiste oplossing?

Onlangs mocht ik op een basisschool in Nijmegen een presentatie verzorgen voor de kinderen. Ze gaan met hun schoolpleinen aan de slag en willen de kinderen een rol toebedelen bij het verzinnen van ‘Het mooiste schoolplein van Nijmegen’. En ik mocht ze proberen te voorzien van creatieve, haalbare en inspirerende ideeën. Het werd een happening met verrassende ôôôh’s en aaah’s, waarvan het volume heel duidelijk aangaf waar de voorkeuren lagen. Wat duidelijk werd is ook dat een interessante context veel meer positieve reacties opriep dan het eventuele speeltoestel. Enkele voorbeelden wil ik u graag laten zien.

Waar kwamen de grootste ôôôh’s

Zoals u hopelijk inmiddels van Pleynplan gewend bent pleiten wij voor een totaalvisie op uw schoolplein; spelend leren en lerend spelen in een zo natuurlijk mogelijke omgeving. En dat is niet voor niets getuige de ôôôh’s en aaah’s van zowel kinderen als leerkrachten.

  1. Klimmen en klauteren. Hèt voorbeeld van het standaard gebruik van een gemiddeld speeltoestel op een schoolplein. En in welke vorm ook, eigenlijk altijd veel gebruikt. Maar naast de standaard speelvoorziening van metaal en kunststof lokte deze foto toch verreweg de meest enthousiaste reacties uit.
  2. Kruip-door sluip-door. Een grote berg zand met een paar rioolbuizen erdoor met een voldoende diameter doet het altijd geweldig. De plaatjes met plastic en metaal scoorden aardig, de berg zand met buizen erg goed, maar wat schetst mijn verbazing? De volgende creatieve doorgang van het ene deel van het terrein naar het andere scoorde verreweg het best!
  3. Vrij spel/ voetbal.Op ieder schoolplein is ruimte nodig om met een bal te kunnen spelen, in welke vorm dan ook. Voetbal is daarbij nog steeds het meest populair. Toch was er in reactie van mijn jonge publiek heel duidelijk voorkeur te bespeuren waar het liefst gespeeld werd. Bij het tonen van de beelden van verschillende soorten sportveldjes kwam bijgaand veldje als verreweg het meest favoriet boven drijven!

Bent u nieuwsgierig geworden naar onze ideeën voor uw schoolplein? Dan kan ik u wellicht verblijden met een interessante of verhelderende presentatie. Ik kom graag naar u toe, vult u AUB bijgaand contactformulier in dan neem ik zo spoedig mogelijk contact met u op. Voor de oudercommissie zou een leuke lezing of discussie een prima trekker of zelfs specifiek onderwerp voor een ouderavond kunnen zijn.

Over buitenspel en leerprestatie

Vervoersbedrijf 'Bladgroen & Co'Er is de afgelopen jaren inmiddels het nodige onderzoek gedaan naar de invloed van buitenspel op de leerprestaties van kinderen. Al in 1996 verscheen ‘Buitenspel in het Zonnetje’, een onderzoekspublicatie in opdracht van het Christelijk Pedagogisch Studiecentrum waarin aandacht werd besteed aan de ontwikkelingswaarde van buitenspel voor jonge kinderen. En in 2007 verscheen van het onderzoeksbureau Alterra van de Universiteit Wageningen de publicatie ‘Spelen in het groen’, een veldonderzoek over de effecten van spelen in het groen op speelgedrag, concentratie en stemming van kinderen.

Ik zal hier geen uitgebreid betoog of samenvatting geven van allerlei wetenschappelijke rapporten die in de loop der jaren verschenen zijn over spelen en leren in allerlei combinaties, maar ik constateer wel dat er de laatste tijd gelukkig veel meer aandacht is voor de rol van spel in de opvoeding en ontwikkeling van onze kinderen. Ik kan het dan ook niet laten om in dit artikeltje een paar van die relaties voor het voetlicht te brengen; gewoon om de geest een beetje te scherpen.

Drie keer invloed van buiten op binnen

  1. Buitenspel, motorische ontwikkeling en samenwerken : samen een hut bouwen van allerlei takken en ander natuurlijk restmateriaal zet kinderen aan tot creativiteit, uitproberen, samen dingen uitzoeken, meten, puzzelen, aan elkaar knopen en heel betrokken met iets bezig zijn. Al deze kwaliteiten helpen kinderen om ook theoretische vaardigheden als rekenen, taal, schrijven, lezen beter en sneller te ontwikkelen.
  2. Buitenspel, observatie en begeleiding in de klas: kinderen komen in een uitdagende meer natuurlijke omgeving eerder  tot spel, spel dat bij hen past omdat ze daar zelf voor kunnen kiezen. Er zijn in zo’n omgeving minder conflictsituaties. Hierdoor ontstaat voor leerkrachten de mogelijkheid en tijd om in plaats van bezig te zijn met oplossen van conflicten het speelgedrag van kinderen te observeren. Observaties die ze kunnen helpen kinderen in de klas anders en beter te begeleiden omdat ze beter kunnen aansluiten bij het natuurlijke gedrag van kinderen.
  3. Buitenspel, frisse lucht en ontspanning: in de klas moet ‘gepresteerd’ worden. In de klas wil ook nogal eens een bedompte sfeer hangen. Buiten heerst de frisse lucht en kunnen kinderen even helemaal ontspannen. Hierdoor komt er weer zuurstof in het kinderlijf en ruimte in het kinderhoofd om zich in de klas beter te concentreren en tot betere leerprestaties te komen.

Gezond schoolplein

Wilt u ook een gezond schoolplein?

Dit voorjaar start het initiatief ‘gezonde schoolpleinen’. De PO Raad, de VO Raad en de MBO Raad maken zich samen met de partners in deze Jantje Beton, IVN en RIVM hard voor het realiseren van 70 gezonde schoolpleinen in de komende 2 jaren. De eerste 22 scholen starten op zeer korte termijn al met de realisatie van het plein. Vanaf half maart kan iedere school via een open inschrijving op de website gezondeschool.nl (http://www.gezondeschool.info/) te kennen geven dat ze graag mee willen doen en daar ondersteuning bij krijgen. Op die website staat precies hoe dat in zijn werk gaat en aan welke criteria je als school moet (willen) voldoen om te kunnen deelnemen. Op bijgaand vignet staan de criteria samengevat.


Pleynplan doet mee!

En Pleynplan zou Pleynplan niet zijn als wij hier geen rol in zouden willen spelen. Ik denk dat wij inmiddels via onze nieuwsbrieven en website aardig duidelijk maken waar we voor staan. En een goed lezer zal al snel constateren dat de uitgangspunten die gehanteerd worden voor gezonde schoolpleinen via dit project op veel punten (vrijwel) overeen komen met die van Pleynplan. Daarom heb ik contact gezocht met Jantje Beton, één van de partners in dit initiatief om te bezien hoe we hier tot samenwerking kunnen komen. Nog deze week gaan wij met elkaar in gesprek.


Wetenswaardigheden

Er zijn verschillende websites waar u meer informatie over dit initiatief kunt vinden. Behalve op op de al genoemde website Gezondeschool.nl waar u zich dus ook kunt inschrijven, kunt u ook terecht bij Jantje Beton en op de website van het IVN voor meer informatie

Groen moet, groen doet goed

2014 is nauwelijks begonnen of de eerste artikelen over vergroening van schoolpleinen verschijnen alweer in de dagbladen. Trouw besteedde op 6 januari bijvoorbeeld aandacht aan de prijsuitreiking van Vogelbescherming Nederland aan de 5 meest vogelvriendelijk ingerichte schoolpleinen. Een wedstrijd waaraan 108 basisscholen hadden deelgenomen. Dit gaat dan al gauw over de educatieve waarde van groen, maar er zijn meer redenen waarom u bij de inrichting van het schoolplein structureel (meer) aandacht zou moeten besteden aan groen op het plein van uw school.


Drie rollen van groen op het schoolplein

Misschien kan ik wel 15 of 20 manieren vinden waarop groen een rol speelt op de plek waar kinderen spelen en leren. Maar voor het overzicht en hopelijk voor uw inzicht denk ik dat ik ze het beste kan groeperen en onderbrengen in 3 hoofdrollen:

  1. Rust en creativiteit: rust en ontspanning laden de batterij weer op, maar leiden ook tot de (mentale) ruimte waarin de creativiteit kan opbloeien.
  2. Gebiedsindeling, vormgeving en bescherming: met behulp van groen kunnen verschillende gebruiksgebieden worden gecreëerd en aangegeven, het geeft sfeer aan de vormgeving en je kunt er beschutte plekken mee creëren.
  3. Opvoeding en educatie: hoe groeit de natuur om ons heen, waar komt onze voeding vandaan, maar ook hoe ga je om met elkaar en onze omgeving zijn aspecten die hier o.a. aan de orde zijn.

Rust en creativiteit

Even niets anders dan het groene gras. Vergeet de wereld om je heen, onderzoek wat zich om je heen bevindt; rust, ontdek en ga met frisse energie de worsteling met het leven weer aan! Kan ik een beter voorbeeld laten zien van wat groen met de omgeving en met kinderen doet in termen van rust en creativiteit? Heeft uw schoolplein al zo’n centrum voor de ontwikkeling van oplossingsgericht denken?

Gebiedsindeling, vormgeving en bescherming

Wat een paar adequaat geplaatste bomen en hagen kunnen doen in een ruimte. De hagen begeleiden de ‘gracht’ die tevens als aan en afvoerroute van het plein dienst doet. Door de binnenste haag als ‘wand met kantelen’ te snoeien ontstaat een kasteelmuur die de binnenplaats omzoomt met beschutte plekken om te hangen, te kletsen of te observeren. De bomen markeren de uitkijktorens bij de ophaalbrug die leidt naar ‘het bos’of ‘het veld’ waar diverse speeltoestellen staan. Verkeer en diverse speelmogelijkheden worden zo mooi van elkaar gescheiden. Er wordt een intieme sfeer gecreëerd.

Opvoeding en educatie

Hoe werk je samen, wat groeit waar en waarom, wat kun je eten en wat niet, waar dienen al die beestjes toe, hoe maak je samen plezier? Legio vraagstukken die met behulp van een moestuintje of bloementuintje automatisch aan de orde komen en positief bijdragen aan opvoedings- en educatievraagstukken. Op een andere (en nog natuurlijkere manier) kun je motorische ontwikkeling en samenwerking een boost geven op het schoolplein. Bijvoorbeeld zoals hiernaast door een plek te creëren waar kinderen naar hartenlust mogen graven, bouwen, experimenteren. Wat je hier allemaal niet van leert!

Meer weten?

Dat kan natuurlijk altijd. Als u een momentje de tijd neemt om het contactformulier in te vullen, dan neem ik op korte termijn de tijd om een afspraak te maken.